I Rajd Toporczyków Tęczyńskich z udziałem "Fary Końskowolskiej"
W dniu 13 czerwca 2010 r. przy zamku Tenczyn koło Krakowa odbył się finał I Rajdu Toporczyków Tęczyńskich, organizowanego przez Gminę Krzeszowice, stowarzyszenie "Ratuj Tenczyn" i "Stowarzyszenie na rzecz szkoły w Tenczynku".
Na zaproszenie organizatorów, "Fara Końskowolska" wzięła udział w tej imprezie, przekazując jako nagrody dla uczestników łącznie kilkadziesiąt egzemplarzy wydanych przez nas publikacji.
W trakcie finału, wraz z Panem Wojciechem Pikułą z Chorągwi Rycerstwa Ziemi Lubelskiej uczestniczyliśmy w rozmowach dotyczących dalszej współpracy między naszymi stowarzyszeniami, w tym w zakresie wytyczenia "Szlaku Topora" - prezentującego zabytki związane z historią rodu Tęczyńskich.
Na rozmowy w sprawie "Szlaku Topora" przybyliśmy prezentując wyniki naszej podróży do Tenczyna. Udając się na Rajd, zjechaliśmy z głównej trasy wiodącej na Kraków, by odwiedzić dwie świątynie, związane z historią Końskowoli.
Pierwsza z tych świątyń znajduje się w Kurozwękach (Gmina Staszów, województwo świętokrzyskie), gdzie pochowana została Anna z Tęczyńskich, córka założyciela miasta Końskowola Andrzeja kasztelana krakowskiego. Na sklepieniu renesansowej kaplicy zachowały się stiukowe zdobienia, przedstawiające m.in. herb Topór.
Krzysztof Lanckoroński herbu Zadora i Anna Tęczyńska pobrali się ok. 1566 r. Herb Zadora (z lewej) i Tęczyńskich (z prawej) na sklepieniu kaplicy w Kurozwękach:
W kaplicy znajduje się piękny ołtarz, który zdobi zapewne XVI wieczny obraz:
Największym zaskoczeniem był fakt, że ołtarz zdobiło antepedium, na którym przedstawiono herb Topór i herb Zadora - męża Anny, Krzysztofa Lanckorońskiego. Czy jest to oryginalne antepedium XVI wieczne, niestety nie udało się ustalić. W prawym dolnym rogu widoczny herb Topór:
Z Kurozwęk udaliśmy się do Książa Wielkiego (powiat miechowski, województwo małopolskie), gdzie w początkach XVI wykonawcy testamentu Barbary z Konińskiej Woli (córki Piotra Konińskiego z Witowic) ufundowali na jej prośbę ołtarz. Barbara była - po mężu, Janie Tęczyńskim z Rabsztyna - właścicielką dóbr ksiąskich. Czy spoczęła w tym kościele - nie wiadomo.
Kościół w Książu Wielkim:
Herb Topór na portalu wiodącym z prezbiterium do zakrystii:
Po wygaśnięciu linii Tęczyńskich z Rabsztyna (Barbara Konińska i jej syn Jan zmarli w 1509 r.), klucz ksiąski przeszedł na własność bratanka Gabriela - Jana Tęczyńskiego wojewody sandomierskiego (zm. 1541). Jego renesansowy nagrobek zachował się w północnej nawie kościoła:
Około południa dotarliśmy pod zamek Tenczyn (ok. 30 km na zachód od Krakowa). W czerwcowym i lipcowym numerze "Echa Końskowoli", w artykule poświęconym Annie z Konińskiej Woli opisuję, w jaki sposób w 1553 r. zamek ten przeszedł na własność fundatora miasta Końskowola - Andrzeja Tęczyńskiego i jego bratanka Stanisława.
Oficjalny finał Rajdu rozpoczął pokaz walk rycerskich. Ciekawostką jest fakt, iż jeden z rycerzy posiadał zbroję wykutą przez płatnerza Chorągwi Rycerstwa Ziemi Lubelskiej.
Olbrzymie wrażenie robi do dziś potężna Wieża Nawojowa - jeden z najstarszych elementów obronnych zamku. U jej podnóża widać postaci uczestników Rajdu, dzięki czemu można sobie uświadomić, jak potężnym założeniem obronnym był niegdyś zamek Tenczyn.
Na barbakanie, przez który prowadził wjazd do zamku, zachowała się tablica herbowa Tęczyńskich w wersji z 1561 r. Wtedy to Cesarz Ferdynand I nadał Andrzejowi Tęczyńskiemu kasztelanowi krakowskiemu (pochowanemu w Końskowoli) powtórny przywilej hrabiowski, dodając do herbu w wersji z 1527 r. tarczę centralną z wyobrażeniem lwa trzymającego topór. Prezentowany herb jest świadectwem przebudowy zamku przez Jana Tęczyńskiego (zm. 1591), syna wspominanego Andrzeja kasztelana krakowskiego.
Poniżej - tablica herbowa Tęczyńskich z kościoła farnego w Końskowoli
W rozmowach z przedstawicielami stowarzyszeń z terenu Gminy Krzeszowice dowiedzieliśmy się o wielu innych przedstawieniach herbu Tęczyńskich oraz rozmawialiśmy o perspektywie wydania publikacji prezentującej "Szlak Topora". Ustaliliśmy także, że w niedługim czasie Końskowolę odwiedzą przedstawiciele "Ratuj Tenczyn".
W czwartek 17 czerwca dostaliśmy wiadomość, że Gmina Krzeszowice ogłosiła przetarg na roboty budowlane związane z zabezpieczeniem pierwszej partii murów zamku Tenczyn.
Przemysław Pytlak
