Zdjęcia krypt, wykonane w trakcie renowacji
25.01.2011
Po raz pierwszy prezentujemy zdjęcia z odnawianych krypt kościoła farnego. Niżej umieszczony został link do filmu, prezentującego sposób otwierania wejść do krypt.
Zgodnie z projektem, do krypt wiodą dwa wejścia: z nawy południowej oraz z nawy północnej.
Poniżej: nawa południowa. Nowa klapa wiedzie do krypty Lubomirskiej - jej podnoszenie jest możliwe dzięki elektrycznym podnośnikom.
W nawie północnej (poniżej) przywrócone zostało pierwotne wejście do krypty. Podobnie jak w przypadku wejścia południowego, zostało ono ozdobione portalem z czarnego marmuru. Tu również zamontowane zostały elektryczne podnośniki klapy.
Kliknij na zdjęciu, aby pobrać film prezentujący sposób otwierania klap (990 kb)
Wejściem północnym schodzimy do krypty Opalińskich. Rzeźba Vanitas oraz sarkofag Izabeli i Łukasza Opalińskich będzie poddany konserwacji w najbliższych miesiącach.
Poniżej widok z krypty północnej na korytarz prowadzący do krypty południowej. Po lewej stronie widoczne wejście do krypty bocznej pod ołtarzem św. Stanisława Biskupa.
Krypta pod ołtarzem św. Stanisława Biskupa. Podobnie jak w innych miejscach krypt, pozostawiono nieotynkowane partie murów wystawione z kamienia wapiennego.
Poniżej: korytarz łączący krypty północną (Opalińskich) z południową (Lubomirskiej).
W specjalnej wnęce wmurowano pozostałości XV wiecznego sarkofagu, odkrytego w kościele w czasie kopania korytarza.
Krypta księżnej Lubomirskiej (południowa).
16.11.2010
Poniżej: widok na nawę południową. W tle odnowiony ołtarz św. Andrzeja Apostoła z przełomu XVIII i XIX wieku.
Ołtarz św. Stanisława Biskupa w nawie północnej w trakcie montażu. W miejscu, gdzie wisi obraz, konserwatorzy odnaleźli napisy, informujące o kolejnych renowacjach ołtarza, prowadzonych w latach trzydziestych i sześćdziesiątych XIX wieku.
Zobacz także: archiwum aktualności o projekcie odnowy Fary
Zakończyły się prace związane z budową łącznika między kryptami. Cała powierzchnia nawy głównej została zalana pierwszą warstwą betonu, na której w tym tygodniu kładzione będą instalacje. Na koniec tygodnia w nawie położona zostanie kolejna warstwa betonu - przygotowana do układania posadzki.
Nad posadzką widoczny kanał ciepłowniczy oraz słupy stabilizujące jego konstrukcję.
Do wnętrza korytarza doprowadzono przewody instalacji elektrycznej.
Powyżej - w nawie północnej zakończyły się prace wzmacniające ścianę oraz osadzono ramy odtworzonego wejścia do krypty.
W nawie południowej trwają prace związane ze wzmacnianiem schodów, wiodących do krypty Lubomirskiej. Tu - podobnie jak w przypadku nawy północnej - zostanie zamontowany nowy mechanizm otwierania klap wejściowych do krypt.
Do zmiany posadzki oraz do montażu instalacji przygotowano już także kaplicę południową:
Starsze wiadomości:
W dniu 1 października zakończyły się prace związane z budową sklepienia korytarza łączącego krypty północną i południową. W tym tygodniu rozpoczną się na całej powierzchni kościoła dalsze prace związane z układaniem posadzki.
Widok na nawę główną - widoczne sklepienie korytarza z "transeptem", gdzie wmurowany zostanie XV wieczny grobowiec. Po prawej stronie transeptu widoczne dwa żelbetowe słupy, wzmacniające miejsce, przez który przechodzi rura rozprowadzająca ciepłe powietrze (element systemu ogrzewania).
Modernizacja wejścia do krypty Lubomirskiej - nowe schody zapewnią możliwość bezpiecznego wejścia. W lewym dolnym rogu zdjęcia widoczna wapienna płyta, odnaleziona pod schodami do krypty.
Wapiennych kamieni, noszących ślady obróbki lub zdobień jest więcej - na zdjęciu kamień wydobyty z miejsca, gdzie wymurowano korytarz łączący krypty.
Zanim kościół zostanie udostępniony parafianom, renowacji poddany zostanie portal wiodący do zakrystii - na fotografii pracownik firmy AC Konserwacja Sp.J. z Krakowa.
Starsze informacje:
W sobotę 25 września trwały prace związane z budową sklepienia nad korytarzem łączącym krypty północną i południową. Na drewnianej konstrukcji układany jest stelaż żelbetowego stropu. Po przygotowaniu sklepienia w kościele rozpoczną się prace związane z wystawieniem posadzki.
W sobotę 18 września zakończono etap prac związanych z wystawieniem fundamentów korytarza łączącego krypty, wzmacniających także konstrukcyjnie filary. Na fotografii poniżej widoczne są - rozmieszczone co kilkadziesiąt centymetrów - kolejne wzmocnienia ścian. Na końcu korytarza widoczna konstrukcja rury rozprowadzającej ciepłe powietrze po przebudowie, umożliwiającej budowę łącznika.
O tempie prac świadczą fotografie wykonane w środę 22 września. Konstrukcja korytarza została w zasadzie ukończona, a od czwartku rozpoczęło się montowanie konstrukcji żelbetowego stropu korytarza:
Widok na konstrukcję korytarza. Pośrodku korytarz lekko się rozszerza (konstruktorzy nazwali to miejsce transeptem). Tu wmurowane zostaną pozostałości XV wiecznego sarkofagu, opisywanego niżej. Korytarz jest dość szeroki - pozwala na minięcie się dwóch osób. Będzie również odpowiednio wysoki (ok. 2,20 cm).
Poniżej: ściana północna kościoła, gdzie stwierdzono brak fundamentów, została wzmocniona potężnym żelbetowym murem, połączonym z murem stabilizującym nowe schody do krypty północnej.
Na fotografii powyżej krypta Lubomirskiej po nałożeniu tynków renowacyjnych. Tu będą zlokalizowane gabloty muzealne.
Starsze wiadomości:
12.09.2010
Trwają prace remontowe wewnątrz kościoła. W sobotę 11 września zakończyły się prace związane z podbijaniem fundamentów pomieszczeń krypty Lubomirskiej - od poniedziałku ruszają tam prace związane z montażem instalacji elektrycznej oraz światłowodów, jak również prace tynkarskie. Po drugiej stronie kościoła kończy się odtwarzanie XVI wiecznego wejścia do krypty północnej oraz prace tynkarskie w samej krypcie. Przedsionek kościoła - gdzie pod koniec sierpnia odkryto zniszczoną kryptę - został już przygotowany do położenia nowej posadzki.
Najważniejszym miejscem dla projektu jest obecnie nawa główna na odcinku między kaplicami północną i południową, gdzie powstaje korytarz, który ma połączyć krypty. W sobotę miejsce to wyglądało tak:
Od poniedziałku rozpoczną się prace związane z wystawianiem ścian korytarza. W prawym dolnym rogu zdjęcia widoczne podbicia fundamentu filara.
W ostatnich dniach odkrycia w kościele farnym przyciągnęły do Końskowoli lubelskie media. W miniony poniedziałek i wtorek o projekcie informowało Radio Lublin. Na fotografii - archeolog Rafał Niedźwiadek w czasie wywiadu.
W czwartek 9 września w Telewizji Lublin, w programie "Lubelskie - smakuj życie" ukazała się informacja o odkryciach w kościele. Relację tę można zobaczyć tutaj (od 15 minuty - aby przewinąć nie potrzeba ściągać całego programu):
http://www.tvp.pl/lublin/inne-produkcje/lubelskie-smakuj-zycie/wideo/9-wrzesnia-2010-odc-12/2650409
Dziennikarze TVP Lublin - dr Anna Duda-Ziętek oraz ks. Leszek Surma w krypcie północnej.
W tracie przygotowań do zmiany posadzki w kaplicy Lubomirskich (południowej), pracownicy firmy realizującej prace trafili na drewniane elementy. Zawiadomieni archeolodzy zabezpieczyli je stwierdzając, że mamy do czynienia z drewnianym progiem, zdobiącym wejście do kaplicy.
Archeolog Rafał Niedźwiadek prezentuje fragment drewnianego progu wraz z wapienną płytką, która kiedyś była elementem posadzki kaplicy
W trakcie prac w przedsionku kościoła odkryta została kolejna krypta - zwana w XVIII wieku "kryptą pod schodami wielkimi".
Sklepienie tej krypty zostało skute w nieznanym czasie, a sama krypta - zasypana. Na górze zasypiska archeolodzy odnaleźli fragmenty dachówek. Ponieważ odnaleziony ich rodzaj był produkowany między XVI a XIX wiekiem, na ich podstawie nie jest możliwe określenie czasu, kiedy krypta ta została zasypana.
Zwraca uwagę, że krypta ta była położona stosunkowo wysoko względem głównej nawy. Jej sklepienie zostało niegdyś zniszczone w celu obniżenia poziomu posadzki przedsionka.
Ostatni znany pochówek w krypcie pod schodami miał miejsce w 1778 r. W związku z powyższym należy sądzić, iż krypta ta została zniszczona w XIX lub nawet XX wieku.
W minionych tygodniach informowaliśmy o odkryciu w nawie głównej kościoła średniowiecznych srebrnych denarów z czasów pierwszych Jagiellonów. Postawiono wtedy hipotezę, iż mogą one świadczyć o odkryciu nieznanej dotychczas fazy budowy lub przebudowy kościoła.
Istotnie, nieopodal miejsca odnalezienia denarów archeolodzy - w czasie prac związanych ze zmianą posadzki oraz przygotowujących do wybudowania tunelu łączącego krypty Opalińskich i Lubomirskiej - odkryli dwa mury. Po środku nawy archeologom ukazał się następujący widok:
Po dokonaniu odkrywek okazało się, że niemal na środku nawy znajduje się... grobowiec, wykonany z płyt wapiennych. Grobowiec był pusty, niemniej jednak sposób jego wykonania wskazuje jednoznacznie, iż został przygotowany dla osoby o dużym znaczeniu w społeczeństwie... XV wieku. To na razie najbardziej prawdopodobna hipoteza, chociaż ze względu na brak zabytków wewnątrz grobowca, archeolodzy nie są na razie w stanie dokładnie określić czasu jego powstania. W poniedziałek 29 sierpnia przeprowadzone zostaną badania najbliższego otoczenia grobowca w celu ustalenia jego relacji do innych odkrytych partii murów oraz pochówków ziemnych.
Po lewej - widok grobowca. Prawa jego ściana została częściowo zniszczona w czasie budowy XVII wiecznych schodów do krypty północnej (Opalińskich), a więc grobowiec powstał znacznie wcześniej.
O odkryciu grobowca zostały natychmiast zawiadomione służby konserwatorskie. Ponieważ znajduje się on w miejscu, gdzie planowane jest wykonanie korytarza łączącego krypty północną i południową zapadła decyzja o przeniesieniu grobowca... niżej. W podziemnym korytarzu wykonana zostanie nisza, niewiele wychodząca poza jego przekrój, w której eksponowany będzie grobowiec. Decyzja ta umożliwi pełne zrekonstruowanie grobowca przy wykorzystaniu kamieni częściowo zniszczonych przez XVII wiecznych rzemieślników budujących nowe schody do krypty północnej.
Poniżej: Pan Dariusz Kopciowski, Zastępca Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w czasie wizyty w Końskowoli.
Kilka metrów na południe od grobowca, przy filarze, odnaleziono fragment muru, na którym częściowo oparty został filar podtrzymujący sklepienie. Niewykluczone - choć jest to na razie hipoteza - iż jest to fragment muru zamykającego XV wieczny gotycki kościół, na którym w XVI wieku, w czasie budowy świątyni z fundacji Andrzeja hrabiego Tęczyńskiego posadowiono filar.
Na zdjęciu poniżej widać, że odkryty mur "wchodzi" pod filar.
Komisja konserwatorska dokonała także odbioru prac związanych z odbudową sklepienia i wzmocnieniem fundamentów krypty północnej.
Trwają intensywne prace wewnątrz kościoła - oprócz wymiany posadzki prowadzone są prace zmierzające do określenia stanu fundamentów świątyni. Obecnie nawa wygląda tak:
W pierwszych dniach sierpnia nawa wyglądała, jak na fotografiach poniżej:
Przy filarze oddzielającym nawę centralną od południowej wykonano wykop, celem zbadania głębokości jego posadowienia.
Wielkim zaskoczeniem było odkrycie w tym wykopie grobu człowieka, nazwanego "rycerzem" - mężczyzny, zmarłego w XVI, XVII lub XVIII wieku, na czaszce którego archeolodzy stwierdzili głęboką ranę ciętą od miecza lub szabli. W świetle informacji przekazanych przez archeologów, "rycerz" przeżył zranienie i zmarł wiele lat po jej otrzymaniu.
Poniżej: archeolog Rafał Niedźwiadek przy niszy grobowej "rycerza".
Wykonanie wykopu nie tylko pozwoli poznać sposób skonstruowania kościoła, ale także dało - dosłownie - wgląd w dzieje świątyni. Tuż nad plecami Rafała Niedźwiadka widoczne są tzw. warstwy użytkowe. Najniższa, biała linia odpowiada poziomem XV wiecznej posadzce, odnalezionej pod prezbiterium. Linia ta jest o ok. 18 cm niższa od linii posadzki, którą wstępnie identyfikuje się jako posadzkę XVI wiecznego kościoła fundacji Andrzeja Tęczyńskiego.
W czasie prowadzenia nadzoru archeologicznego odnaleziono także kilka srebrnych monet jagiellońskich, o których można przeczytać tutaj.
Denar koronny Kazimierza Jagiellończyka (panował w latach 1447-1492) lub Jana Olbrachta (panował w latach 1492-1501)
W czwartek 29 lipca odbyła się pierwsza narada koordynacyjna projektu pod przewodnictwem księdza proboszcza dra Adama Baba.
Zakończyły się prace nad odtworzeniem sklepienia nad kryptą. Wewnątrz krypty widoczny jest szalunek...
...na zewnątrz, z kaplicy północnej, odtworzone sklepienie wygląda tak:
Obecnie widać, jak gruba jest tablica z czarnego marmuru - epitafium rodu Tęczyńskich:
Trwają prace nad wzmocnieniem fundamentów kaplicy północnej. Na zdjęciu poniżej widoczna krypta północna od strony wejścia do krypty zlokalizowanej pod ołtarzem św. Stanisława. W głębi w centrum sarkofag Opalińskich - specjalna skrzynia zabezpiecza rzeźbę Vanitas.
Poniżej - wzmacnianie fundamentów pod ścianą wschodnią kaplicy - widoczny wykop pod lunetą.
Poniżej: widok na kryptę północną od strony wejścia z nawy bocznej.
Trwają również prace nad renowacją elewacji zewnętrznej świątyni. Obecnie prowadzone są prace na ścianach prezbiterium oraz na ścianie południowej.
Poniżej: widok na południową ścianę kościoła.
Do nałożenia tynków renowacyjnych przygotowywana jest także dzwonnica z 1779 roku:
Poniżej - widok na rusztowania na południowej ścianie świątyni.
Na zdjęciu poniżej - menadżer projektu mecenas Paweł Wojnowski
Na zdjęciu powyżej widoczna ściana zakrystii, na której zabezpieczono znak kamieniarza (zbliżenie po prawej). Zgodnie ze wcześniejszymi zapowiedziami, kamień z inicjałami A K oraz znakiem - być może cechowym - nie został zatynkowany.
Przesunięto także rynnę, aby ten niezwykły znaj był dobrze widoczny.
Niewykluczone, że odkryte detale architektoniczne zostaną dodatkowo oświetlone w celu ich odpowiedniego wyeksponowania.
Rafał Niedźwiadek, archeolog kierujący pracami badawczymi, pracuje obecnie nad inwentaryzacją murów prezbiterium, które odsłoniły się po zdjęciu tynków przez firmę wykonującą prace renowacyjne.
