Biblioteka parafialna
Obejmuje – oprócz ksiąg parafialnych sięgających do połowy XVII w. – ok. 350 pozycji, z których najstarsze pochodzą z początku XVI w. Część starodruków, dotyczących tematyki świeckiej (przede wszystkim geografii i polityki), pochodzi zapewne z biblioteki zamkowej, jaką według źródeł znacznie powiększył książe Krzysztof Zbaraski, w latach 1613-1627 posiadacz Końskowoli.
śpiewnik kościelny z XVII w.
Biblioteka funkcjonowała już na przełomie XVI i XVII w., chociaż liczba nieznacznie przekraczała 30 egzemplarzy. Jednak ksiądz Stanisław Lisowicz zaznacza w inwentarzu w 1629 r., że książek było więcej, lecz „drugie też Xiegi pożyczanym obyczajem brali: a nie oddali Xięża, zaczym pomarli, a kto inszy sobie przywłaszczał, biorąc po zmarłym bliskością”. Ubolewał również nad zniszczeniem trzech ksiąg pergaminowych: „z dawna to troie xiąg pergaminowych, Klechowie, podarli, pokradli, za niedbalstwem i niedozorem Proboszczów y Commendarzow”.
rękopis z XVI w.
W tym miejscu należy się wyjaśnienie, że do ok. 1614 r. w Końskowoli zazwyczaj było dwóch proboszczów: farny oraz szpitalny. Dopiero wspominany ks. Lisowicz połączył te dwie funkcje, co stało się potem zwyczajem. Już pod koniec XVII w. pisano, iż zawsze były one sprawowane przez jedną osobę. Tymczasem probostwo farne przydzielane było osobom o wysokim statusie społecznym, dość wspomnieć biskupa Stanisława Tarło (zm. 1545) czy rektora Akademii Krakowskiej, Andrzeja Schon (Schoneusa), który zakupił do biblioteki „Mszał cum Patronis”.
Pobierz zestawienie ksiąg z inwentarza Lisowicza (plik PDF 1,01 mb)
Znaczący i zauważalny w świetle inwentarzy wzrost liczby ksiąg biblioteki parafialnej nastąpił w XVIII w., kiedy proboszczami byli kolejno Andrzej Tucci, doktor Akademii Krakowskiej, Józef Hiż, który odbierał nauki w Paryżu i w Akademii Krakowskiej, Józef Koblański – członek Komisji do Spraw Ksiąg Elementarnych Komisji Edukacji Narodowej oraz dwaj wielcy ludzie polskiego Oświecenia – Grzegorz Piramowicz i Franciszek Zabłocki.
Pobierz zestawienie ksiąg z ok. 1793 - 1799 (plik PDF 2,45 mb)
Biblioteka obejmuje m.in. niezwykłą kolekcję ksiąg o tematyce kontrreformacyjnej, w tym unikatowy „Leksykon herezji protestanckich”.
W czasie I oraz II Wojny Światowej część ksiąg zaginęła. Jednym z celów Towarzystwa „Fara Końskowolska” jest przywrócenie bibliotece dawnej świetności oraz udostępnienie jej badaczom oraz zwiedzającym.
