Plan krypt kościoła farnego w Końskowoli:
KRYPTA CENTRALNA
Krypta centralna została zbadana w maju 2010 r. dzięki darowiźnie Zakładów Azotowych "Puławy" S.A. oraz środkom z 1% podatku od osób fizycznych, przekazywanych na rzecz stowarzyszenia "Fara Końskowolska". Więcej o badaniach w tej krypcie można przeczytać tutaj.
Wnętrze krypty centralnej; zdjęcie wykonane w trakcie badań
Dr hab. Anna Drążkowska z odnalezionym w krypcie centralnej kielichem
KRYPTA PÓŁNOCNA
Badając źródła historyczne dotyczące kościoła parafialnego w Końskowoli natrafiliśmy na informację, pochodzącą z opisu parafii dokonanego w 1595 r., że po północnej stronie naszej świątyni istniała kaplica Tęczyńskich, w której mieli być pochowani „dziedzice miasta”. Czy w niej spoczywał założyciel miasta Andrzej Tęczyński, wojewoda lubelski, kasztelan krakowski, hrabia Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, zmarły w 1561 r., o którym wiadomo, że pochowany został w kościele farnym? Tego wciąż nie wiadomo.
Dr Adam Soćko w czasie eksploracji krypty północnej. Czerwiec 2005.
Rzeźba zdobiąca sarkofag Łukasza i Izabeli Opalińskich
Pomnik symbolizujący Vanitas, umieszczony został centralnie na płycie sarkofagu stojącego pośrodku sali. Sarkofag jest otwarty - być może już od XVIII w. (może na polecenie Grzegorza Piramowicza, który przetopił m.in. „fragmenty tablicy srebrnej z trumny Opalińskich”, jak zanotowano w dokumentach parafii). Sarkofag i spoczywający na nim Vanitas umieszczone zostały naprzeciwko schodów prowadzących do wnętrza kościoła. Wyjście znajdowało się tuż przy pierwszym filarze po prawej (patrząc od ołtarza głównego) stronie kościoła.
Oględziny Vanitasa przyniosły równie wiele odpowiedzi, co i pytań. Nie wiadomo wciąż, kiedy i gdzie został wykonany ten pomnik. Dr Adam Soćko znalazł podobny w formie do „naszego” Vanitasa pomnik… we Francji. Możliwa jest hipoteza, że ten niezwykły nagrobek został wykonany dla jednego z przedstawicieli rodu Opalińskich we Francji lub Holandii, może nawet na przełomie XVI i XVII w., a dopiero później wykorzystała go Izabela z Tęczyńskich Opalińska przygotowując w Końskowoli grobowiec dla swojego męża i siebie. Być może dalsze badania pozwolą nam w pełni wyjaśnić tę zagadkę.
Jedną z możliwych koncepcji przedstawiła studentka III roku historii sztuki, Pani Magdalena Pytlak, w referacie przygotowanym na proseminarium ze sztuki nowożytnej (przeczytaj artykuł Vanitas z Końskowoli)
W bocznej krypcie, zlokalizowanej pod nawą północną i kończącą się pod ołtarzem z obrazem Św. Stanisława, odnaleziony został pochówek opatrzony napisem „A+D 1647”.
Zaskakującym odkryciem, dokonanym w 2005 r. było odnalezienie kliku kompletnych pochówków szlacheckich z XVII i XVIII wieku (datowanie nie jest pewne, na jednej z trumien odczytano datę 1760). Przejmującym świadectwem doczesnego bogactwa pochowanych w krypcie osób są doskonale zachowane stroje. Pobierz zestawienie pochówków złożonych w krypcie północnej. Opracowanie na podstawie ksiąg zmarłych 1718-1789
Przeczytaj o eksploracji z września 2006
KRYPTA LUBOMIRSKIEJ
W krypcie pod kaplicą południową znajduje się krypta, której pochowana została Zofia księżna Lubomirska. Była córką ostatniej żyjącej przedstawicielki rodu Tęczyńskich - Izabeli z Tęczyńskich Opalińskiej (pochowanej w krypcie północnej kościoła farnego). W 1668 r. wyszła za mąż za Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, księcia Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego.
Sarkofag Zofii z Opalińskich Lubomirskiej
Napis na sargkofagu
Herb książąt Lubomirskich na boku sarkofagu
Topór Tęczyńskich na boku sarkofagu
KRYPTA POD SCHODAMI WIELKIMI
Po raz ostatni krypta "Pod Schodami Wielkimi" wspomniana została pod koniec XVIII wieku. Odkryta została w trakcie projektu odnowy kościoła farnego. Krypta ta była zniszczona: na zdjęciu poniżej widać, że jej sklepienie zostało rozkute, a wnętrze zasypane. Pierwotnie krypta ta musiała być bardzo rozległa: ciągnie się ona od drzwi głównych aż w głąb nawy (kilka metrów za schodami rozpoznane zostały relikty tej krypty).
GROBOWIEC Z NAWY GŁÓWNEJ
W trakcie prac związanych z projektem odnowy kościoła farnego, w nawie głównej odnaleziony został grobowiec, wykonany z wapiennych kamieni łączonych zaprawą glinianą. Najprawdopodobniej to XV wieczny grobowiec przygotowany dla któregoś z przedstawicieli rodu Konińskich, założycieli Końskowoli. Grobowiec ten został wyeksponowany korytarzu, który połączył kryptę północną (Opalińskich) oraz południową (Lubomirskiej).
